Amsterdam Vitaal & Gezond werkt hard aan een toegankelijke zorg voor de Amsterdammer en tien gezonde levensjaren erbij voor kwetsbare groepen. Om die ambitie waar te maken, worden er verbanden gelegd tussen de formele en de informele zorg, de zorgverzekeraar en de gemeente. Zo werken we samen aan de beweging naar de voorkant.
Die ‘voorkant’ wordt dit jaar extra serieus genomen. Dessie Lividikou van Cliëntenbelang Amsterdam en Catherina van Duijn van Stedelijke Informele Zorg Amsterdam (SIZA) vinden dat de betrokkenheid van de mensen om wie het gaat essentieel is voor het bieden van passende zorg. “Als we zorg minder medisch en meer sociaal willen organiseren, dichter bij de buurt, dan moeten juist die mensen een stem krijgen,” vindt Dessie.
Dankzij het project Versterken Inwonerparticipatie & Informele Zorg is er dit jaar extra ruimte om de betrokkenheid van inwoners in de beweging naar de voorkant te versterken en zo de zorg beter te laten aansluiten op de Amsterdammer.
Cliëntenbelang Amsterdam is al lange tijd partner binnen Amsterdam Vitaal & Gezond, maar inmiddels is er vanuit ZonMw een extra subsidie om te onderzoeken hoe we inwoners nog sterker kunnen betrekken. “Het doel is dat inwoners niet pas achteraf worden gevraagd of plannen aansluiten bij hun behoeften, maar juist vanaf het begin meedenken en meebeslissen over beleid en oplossingen,” vertelt Dessie. “We sluiten aan bij de verschillende coalities en de transitieplannen die daar worden ontwikkeld,” voegt Catherina daaraan toe.
Om de stem van de Amsterdammer beter gehoord te laten worden, werkt Cliëntenbelang Amsterdam samen met SIZA. “We kunnen de beweging niet maken zonder vrijwilligers, mantelzorgers en goeie buren die inspringen waar de nood groot is. Dat is iets wat voor formele partijen niet haalbaar is: buiten de lijntjes kleuren,” merkt Catherina op. Binnen SIZA werken verschillende organisaties samen: De Regenboog Groep, Humanitas, Prisma, Burennetwerk, Vrijwilligers Centrale Amsterdam en Markant. Vanuit het regieteam is het signaal gekomen om die informele zorg veel steviger aan te laten sluiten. Dat biedt volgens Catherina veel nieuwe kansen.
Een belangrijk onderdeel is de ontwikkeling van een stedelijke adviesraad, die zal bestaan uit vertegenwoordigers van inwoners, bewonersorganisaties, cliëntenraden, vrijwilligersorganisaties en uitvoerende professionals. Daarmee willen Catherina en Dessie de verbinding gaan leggen tussen wat er in de wijken gebeurt en de bestuurlijke laag, zodat signalen uit de praktijk ook daadwerkelijk terechtkomen bij de mensen die besluiten nemen. “Die adviesraad moet bestuurders gevraagd én ongevraagd kunnen adviseren vanuit het perspectief van de inwoner,” vertelt Dessie. Niet alleen vanuit beleid, maar juist vanuit de dagelijkse praktijk.
Naast de adviesraad wordt er ook gekeken hoe inwoners beter kunnen worden betrokken in de wijk. Zo werkt AV&G aan verschillende pilotprojecten die aansluiten bij bestaande transitieplannen, zoals de Lang Leven Thuisflats, de mentale gezondheidsnetwerken en het Kwetsbare Ouderennetwerk Westerpark: een door de gemeente aangemerkte kansrijke voorloper van een Hecht Werkverband. Ook hier wordt er gewerkt aan de beweging naar de voorkant, waar de inwoner centraal staat en de druk op de zorg wordt verminderd.
Dessie ziet de wens vanuit bestuurders en professionals, maar in de praktijk is het betrekken van inwoners nog lastig. “Amsterdam Vitaal & Gezond is een netwerk met veel organisaties, overlegtafels en bestuurlijke processen. Daardoor is het niet altijd eenvoudig om inwoners goed te betrekken,” merkt ze op. Participatie kost bovendien tijd. Het vertraagt soms processen, maar levert uiteindelijk wel betere besluiten op. “Daar moet je bewust ruimte voor maken,” vindt Dessie.
Ook Catherina ervaart regelmatig hoe lastig het blijkt informele zorg echt goed te betrekken binnen het netwerk. “Informele zorg laat zich niet organiseren zoals professionele zorg. Vrijwilligers, mantelzorgers en bewonersinitiatieven werken vanuit relaties, vertrouwen en betrokkenheid. Ze ontstaan vaak van onderop en laten zich niet vangen in één organisatie of financieringsstroom. Juist daarom worden ze in grote netwerken soms over het hoofd gezien.”
“De beweging van zorg naar gezondheid lukt alleen als we ook de manier waarop we samenwerken veranderen,” besluit Catherina. “Dat betekent dat inwoners, vrijwilligers en mantelzorgers niet langer alleen uitvoerders of ervaringsdeskundigen zijn, maar volwaardige partners in het netwerk.” Die verbinding organiseren is volgens haar misschien wel een van de moeilijkste én belangrijkste opgaven waar Amsterdam Vitaal & Gezond de komende jaren voor staat.
