In 2025 publiceerde de coalitie Mentale Gezondheid een belangrijk resultaat: de systeemkaart veerkracht. Deze kaart brengt in één model samen wat veerkracht beïnvloedt, hoe die factoren elkaar versterken of juist verzwakken, en welke onderliggende structuren bepalen of Amsterdammers goed kunnen omgaan met stress en tegenslag. De kaart is ontwikkeld door een onderzoeker van de GGD samen met de werkgroep Veerkrachtige Amsterdammers, waarin professionals uit verschillende domeinen samenwerken, van buurtteams tot GGZ, sport, informele zorg, wetenschap en stadsdelen.
Het resultaat is een instrument dat helpt om richting te geven aan de stedelijke aanpak van veerkracht binnen Amsterdam Vitaal en Gezond.
Veerkracht is geen eenvoudig thema. Het gaat over gedrag, over omstandigheden, over sociale infrastructuur en over gezondheid. De factoren hangen op talloze manieren met elkaar samen. Een systeemkaart is daarom een waardevol hulpmiddel om grip te krijgen op dit soort complexe vraagstukken. Het brengt niet alleen de zichtbare problemen in kaart, maar juist ook de diepere lagen die oorzaak zijn van die problemen. Dat wordt ook wel de root cause-benadering genoemd.
De kaart laat zien dat veerkracht van Amsterdammers beïnvloed wordt door factoren die elkaar voortdurend versterken of verzwakken. Denk aan sociaaleconomische omstandigheden, sociale steun, gezondheid, leefomgeving en gedrag. Door deze verbanden in beeld te brengen wordt duidelijk waar het systeem stagneert en waar kansen liggen om de situatie duurzaam te verbeteren.
Een belangrijke meerwaarde van de systeemkaart is dat die de oorzaken achter de oorzaken – de root causes- visualiseert. Veerkracht wordt bijvoorbeeld sterker als iemand van jongs af aan een veilige en ondersteunende omgeving heeft ervaren. Dite basis vormt een krachtige basis root cause die iemand later helpt om goed met stress om te gaan.
Het omgekeerde geldt ook. Langdurige stress, armoede, instabiliteit of het ontbreken van een sociaal netwerk ondermijnen veerkracht. De systeemkaart maakt zichtbaar hoe zulke patronen ontstaan en elkaar kunnen versterken.
Met pijlen en relaties geeft de kaart aan hoe factoren elkaar beïnvloeden. Een minnetje betekent dat een factor een andere factor verkleint. Een plusje betekent dat een factor juist toeneemt als de ander toeneemt. Zo ontstaat een web van verbanden dat helpt begrijpen waar in het systeem de belangrijkste knoppen zitten om aan te draaien.
Lees meer over de Systeemkaart Veerkracht in het AV&G Mijlpalenmagazine 2025
Bekijk de Systeemkaart Veerkracht hier
