Het verzuim in de zorg is hoog, terwijl we iedere collega hard nodig hebben. Zorgmedewerkers die veel stress ervaren tijdens hun werk, verzuimen eerder. In Amsterdam willen we dat bewoners ook in de toekomst op goede zorg kunnen rekenen, terwijl we dit met minder collega’s moeten doen. Om aan een toekomstbestendige zorg te kunnen bouwen in Amsterdam is het daarom júist zo belangrijk om aandacht te besteden aan een gezonde werkvloer.
De Week van de Werkstress vraagt aandacht voor werkstressmanagement en mentale gezondheid op de werkvloer. Pien de Jong is bestuurder bij Zorggroep Amsterdam Oost en namens de ouderenzorg lid van de Coalitie Arbeidsmarkt & Onderwijs. Als werkgever vindt zij het belangrijk dat medewerkers worden gesteund, en vooral vrouwelijke medewerkers beter en specifiek ondersteund worden. Zij ziet een groot gebrek aan kennis over de overgang, met grote gevolgen voor het verzuim.
“Als coalitie zijn we intensief bezig met de vraag hoe we ervoor zorgen dat er mensen binnenkomen, maar óók dat de achterdeur dicht blijft. We willen collega’s op een goede manier behouden voor het werk,” vertelt Pien. Een belangrijk thema is vrouwengezondheid. Bij vrijwel alle zorgorganisaties is meer dan 80% van de collega’s vrouw. De leeftijdsgroep tussen de 40 en 60 jaar groeit. “Dat is op zichzelf een mooie ontwikkeling. Het zijn vrouwen die heel gemotiveerd zijn om te werken en voor wie het belangrijk is dat ze kunnen blijven werken. Maar we zien ook dat het ziekteverzuim in de zorg hardnekkig hoog blijft. Als werkgevers vinden we allemaal dat we hier een stap extra moeten zetten.” Het is een onderwerp waar binnen de coalitie uitgebreid over gesproken wordt. “Iedereen voelt dat dit belangrijk is,” voegt ze toe.
Van oudsher krijgen vrouwen niet dezelfde aandacht in de gezondheidszorg als mannen en de coalitie wil daar iets aan doen. “De actuele kennis over de overgang is bij veel vrouwen, hun leidinggevenden en HR-professionals nog lang niet op orde,” legt Pien uit. “Ondanks dat er nieuwe richtlijnen zijn, speelt dit ook nog bij een deel van de bedrijfsartsen en huisartsen.” Zo worden klachten nog te vaak niet goed herkend. Het scala is breed en reikt verder dan alleen de bekende opvliegers. Het kennistekort leidt met regelmaat tot misdiagnoses in de spreekkamer zoals burn-out of depressie, met langdurig verzuim tot gevolg. “Wanneer je een dergelijke diagnose krijgt, doet dit veel met je zelfvertrouwen. Des te pijnlijker is het als het in werkelijkheid de overgang blijkt te zijn en je met de juiste zorg goed en snel geholpen had kunnen worden.” Hier komt bij dat 94% van de vrouwen met overgangsklachten doorwerkt, terwijl hun klachten wel grote invloed kunnen hebben op hun functioneren. Pien vindt dat, als werkgevers voor een grote groep vrouwen, er echt een been moet worden bijgetrokken.
In de Coalitie Arbeid & Onderwijs komen partijen uit zorg, onderwijs, welzijn en ggz bijeen om samen te kijken naar goed werkgeverschap en personeelsbehoud. Zilveren Kruis heeft het initiatief genomen om samen een standaard te ontwikkelen voor een aanpak van de informatieachterstand rond de overgang. “We willen een blauwdruk ontwikkelen waarmee we de informatieachterstand op belangrijke plekken kunnen aanpakken, te beginnen bij de vrouwen zelf,” legt Pien uit. Zo komt er onder andere een informatiecampagne en extra opleiding voor HR-medewerkers, leidinggevenden, bedrijfsartsen en huisartsen. “Ons doel is dat vrouwen op tijd de juiste informatie en de juiste zorg krijgen, het liefst via hun eigen huisarts. Als vrouwen bij hun huisarts niet gehoord worden, willen we ervoor zorgen dat ze snel terechtkunnen op een plek waar de kennis er wél is.”
Juist in de zorg, waar er minder vrijheid is om het werk flexibel in te delen, kunnen overgangsklachten extra stress en mentale problematiek veroorzaken. Als je bijvoorbeeld veel last hebt van slapeloosheid door de overgang, kan je niet zeggen: ik doe mijn werk vandaag via Teams of op een tijdstip dat mij beter uitkomt. De oplossing zit volgens Pien in parate kennis bij de vrouwen zelf én bij de leidinggevenden en HR-professionals: “Als je er goed over kunt praten met je leidinggevende en HR, kun je bijvoorbeeld kijken hoe jouw rooster beter bij je kan aansluiten. Als je slecht slaapt, is structureel in een ochtenddienst geroosterd worden geen goed idee. En het scheelt enorm als je leidinggevende de klachten herkent en je meteen een preventief gesprek bij de (extra opgeleide) bedrijfsarts aan kan bieden. Dit kan een hoop leed voorkomen.”
Als vrouwen beter geïnformeerd zijn, goed begrepen worden en optimale zorg krijgen, kunnen we veel uitval voorkomen. “Als we daar samen iets aan kunnen doen, zetten we een grote stap,” zegt Pien. Een team van Zilveren Kruis, Sigra, Cordaan en ZGAO zijn enthousiast aan de slag om de blauwdruk af te ronden en werken daarin nauw samen met onder andere het Amsterdamse Huisarts+punt en Amsterdam UMC. De aanpak inclusief alle communicatie- en opleidingsmiddelen zal breed worden gedeeld, zodat alle Amsterdamse zorg- en welzijnsorganisaties er hun voordeel mee kunnen doen.
