Om gezond en gelukkig te kunnen leven, is toegang hebben tot beweging in de buurt essentieel. Echter, is die toegangkelijkheid er lang niet voor iedereen. Vanuit die gedachte zet de coalitie Chronisch Zieken zich daarom in voor het opzetten van sociaal-medische beweegnetwerken (SMBN), waarbij de medische en sociale domeinen samenkomen voor het creëren van toegankelijke beweging in de buurt. Voor iedereen.
Als huisarts en leefstijlarts ziet Jidske Berkhout dit probleem steeds vaker voorbij komen. Haar spreekuur zit vol met vragen die vaak samenhangen met leefstijl of sociale factoren: eenzaamheid, financiële problemen, huisvesting, waar een consult van tien minuten simpelweg de ruimte niet voor heeft. Daarom zocht ze een manier om met de toenemende druk in de zorg om te gaan, maar ook de verbinding met de wijk te vergroten en bestaande initiatieven te promoten. Samen met SMBN-projectleider Yvonne Schoenmaker (Sciandri) heeft ze het initiatief de Gezonde Ontmoeting opgezet, waar de lijntjes tussen de sociale basis, de zorgverstrekker en de patiënt kort worden gehouden.
“Een Gezonde Ontmoeting is eigenlijk een groepsconsult, gecombineerd met het netwerk en met een praktische component,” legt Jidske uit. Tijdens een Gezonde Ontmoeting wordt er een onderwerp in detail uitgelicht tijdens een informatieve presentatie, zoals bijvoorbeeld alcoholisme of obesitas. Na het eerste uur, waarin het thema wordt besproken, wordt er dieper ingegaan op leefstijl. “We geloven dat echte verandering ontstaat wanneer mensen binding ervaren (je voelt je welkom en gesteund), competentie ontwikkelen (je leert en begrijpt wat je kunt doen) en autonomie hebben (je maakt je eigen keuzes, op jouw tempo),” breidt Yvonne uit. Zo wordt blijft verandering ook vol te houden.
“Na het informatieve deel doen mensen vaak ook iets actiefs: een wandeling, oefeningen of metingen zoals bloeddruk of suiker,” voegt Jidske toe. Juist die wandeling zorgt ervoor dat er ruimte is voor contact tussen bewoners, waardoor er meer verbinding ontstaat in de wijk.
“Bij Sciandri waren we op zoek naar manieren om de lijntjes te verkorten tussen de sociale basis, de eerste lijn en de paramedici,” vertelt Yvonne. Samen met Jidske’s vraag om meer verbinding met de buurt is daarom de Gezonde Ontmoeting ontstaan, met als doel dat niet alleen professionals elkaar beter vinden, maar dat de Amsterdammer daar ook echt iets van merkt.
Hoewel de Gezonde Ontmoeting nog in de pilotfase zit, is er al veel positief geluid. “Tijdens de wandeling ontstaan er één-op-één gesprekken en krijgen we ook veel reacties,” vervolgt Yvonne. Deelnemers geven aan echt iets te hebben aan de bijeenkomst, en ook vanuit de GGZ wordt er steeds vaker doorverwezen.
Ook in de praktijk merkt Jidske een verschil: “Mensen die na een Gezonde Ontmoeting terugkomen op mijn spreekuur hebben al een basisbegrip. Daardoor kom je veel sneller tot de kern.” Daarnaast komt het buurtteam door de Gezonde Ontmoeting nu wekelijks in de praktijk. Zo kan een vervolgstap sneller worden gezet. “Dat werkt echt ontlastend,” benadrukt ze. Niet alleen voor de huisarts, maar ook voor de patiënt. “Voor sommige onderwerpen, zoals alcoholgebruik, is schaamte een belemmerende factor. Dan is het makkelijker om naar een bijeenkomst te gaan dan naar een individueel consult.”
Als de Gezonde Ontmoeting één ding aantoont, dan is het dat het initiatief juist tijd bespaart voor de huisarts. “Ik kan mensen verwijzen naar een Gezonde Ontmoeting als ik weet dat hun vraag daar aan bod komt. Dan hoef ik dat stuk niet volledig in het consult te doen,” vertelt Jidske. “Het begint met bewustwording,” vervolgt ze. “Als mensen begrijpen wat er speelt, kunnen ze beter formuleren wat hun hulpvraag is.” Zo ondersteunt een sociaal-medisch beweegnetwerk de beweging naar de voorkant.
Ook staat de praktijk er niet alleen voor in de logistiek. “Wat helpt, is dat wij als organisatie veel randvoorwaarden oppakken: communicatie, flyers, organisatie, zodat het de huisarts zo min mogelijk extra tijd kost,” legt Yvonne uit. Het idee is juist dat het netwerk ondersteunend is voor de huisarts, in plaats van belastend. De huisarts kan zich richten op de inhoud en het contact met patiënten.
Jidske en Yvonne moedigen andere huisartsen aan zich ook aan te sluiten bij een sociaal-medisch beweegnetwerk. “Wees niet bang dat het alleen maar extra tijd kost. Dat hoor ik vaak, maar in de praktijk levert het juist tijdswinst op,” onderstreept Jidske. Ook geeft ze aan meer werkplezier te ervaren door de verdieping die ze kan vinden in het onderwerp van een Gezonde Ontmoeting.
Yvonne steekt iedere geïnteresserde huisarts een hart onder de riem: “Je hoeft het niet alleen te doen. Er zijn partijen die kunnen ondersteunen in organisatie, communicatie en uitvoering.” “Op de langere termijn helpt het opzetten van dit initiatief om de zorgvraag beter te verdelen,” sluit ze af. Wat bij leefstijl of het sociale domein hoort, kan daar worden opgepakt. En wat echt medisch is, blijft bij de huisarts.
