In Amsterdam willen we dat iedereen, ongeacht achtergrond of inkomen, vitaal en betekenisvol oud kan worden. Echter, Amsterdam vergrijst snel en er is veel behoefte aan passende ondersteuning. Tegelijkertijd wonen steeds meer ouderen langer zelfstandig thuis, vaak met een complexere zorgvraag.
Dit jaar op de Internationale Dag van de Ouderen (International Day of Older Persons), die ook nog eens valt in de Week van de Valpreventie, kijken de Verenigde Naties naar hoe we beleid kunnen heroverwegen, zodat iedereen vitaal, respectvol en veilig langer kan leven. Michelle Bernardus is daar ook druk mee bezig als ketenregisseur valpreventie bij Team Vitaal Ouder Worden van de GGD in Amsterdam. Want, “als je vitaal ouder wordt, dan is het leven langer leuk!”.
“Tussen 2024 en 2050 komen er naar verwachting ongeveer 63.000 ouderen bij in Amsterdam,” benoemt Michelle. Die groei in de vergrijzing betekent veel voor de stad. Het verhoogt de druk op de zorg, maar vormt ook de vraag: hoe word je gelukkig oud? “Als je vitaal ouder wordt, dan is het leven natuurlijk het leukst,” vertelt ze. “Je blijft gezond en fit en je kunt met je kleinkinderen spelen, als je die hebt. Je bent vrij om te gaan en staan waar je wil en kunt beter contact houden met je omgeving. Hoe langer je zelfstandig blijft en zelfstandig thuis kunt wonen, hoe beter”.
Die zelfstandigheid zorgt niet alleen voor gelukkig ouder worden, maar is ook financieel belangrijk voor zorg en welzijn in de stad. Door in te zetten op preventieve zorg, zoals valpreventie, vindt Michelle dat we de druk op de zorg kunnen verlichten en kunnen we een zorginfarct in de toekomst voorkomen.
Naarmate mensen ouder worden, verliezen ze spierkracht en kan het gevoel voor balans verminderen. Dat zorgt voor een hoger valrisico bij ouderen, waardoor ze kans lopen op botbreuken, ontwrichtingen en andere gevaren. “Daarom is het zo belangrijk dat we állemaal blijven bewegen,” benadrukt Michelle. Vooral balansoefeningen en bot- en spierversterkende oefeningen zijn belangrijk, legt ze uit. En dat leer je allemaal in de valpreventiecursussen die de GGD organiseert met Team Sportservice Amsterdam.
“We bieden twee trainingen aan voor verschillende doelgroepen,” vertelt Michelle. In groepen van maximaal 15 mensen leren deelnemers laagdrempelig om te gaan met vallen. Er is aandacht voor iedereen. De cursus Zeker Bewegen is gericht op mensen met een laag tot matig valrisico en is gebaseerd op de beginselen van judo. “Mensen leren hier om veilig te vallen en ook weer op te staan,” vertelt ze. Zo kunnen mensen zelfredzaam blijven, zélfs als ze vallen.
Voor mensen met een iets hoger valrisico is er de cursus In Balans. “Deze cursus is gebaseerd op Tai Chi en duurt langer,” legt Michelle enthousiast uit. “Het gaat daar om het leren van balans, spierkracht behouden, en souplesse. Deze cursus is meer gericht op mensen die weer zelfvertrouwen willen krijgen in bewegen.
Naast valpreventie, kunnen geïnteresseerden ook interventies volgen bij een fysiotherapeut, zoals Otago. Michelle hoopt dat er steeds meer fysiotherapeuten komen die deze interventies aanbieden.
De Coalitie Ouderen is hard aan het werk met het ontwikkelen van een nieuwe tool voor huisartsen: een werkinstructie voor valpreventie. Hiermee worden er afspraken gemaakt over samenwerken met andere beroepsgroepen zoals de wijkverpleging, paramedici en Team Sportservice. En over hoe de huisarts of POH-Ouderen de mate van valrisico beoordeelt bij patiënten en worden er handvatten gegeven aan het verwijzen naar de bijbehorende interventies, zoals ergotherapie, een diëtist of bijvoorbeeld een valpreventiecursus.
“Er zijn dertien valrisicofactoren en die kunnen allemaal de revue passeren,” legt Michelle verder uit. Het gaat over veel meer dan vallen, volgens haar: “Het gaat ook over of iemand wel de goede schoenen heeft. Heeft iemand misschien een nieuwe bril nodig? Het kan ook zijn dat er mentale problemen zijn, zoals sociale isolatie”. De werkinstructie houdt dus rekening met meerdere factoren.
De werkinstructies worden de tweede helft van november gedeeld met de betrokken professionals en per 1 december start de nieuwe werkwijze.
Wil je meer weten over het cursusaanbod Valpreventie? Neem dan een kijkje op www.laatjenietvallen.nl
Als zorgprofessional aan de slag met valpreventie? Bekijk dan de informatie voor professionals en de praktische Toolkit Valpreventie van de GGD.
